Dava Şartı Arabuluculuk: İş, Ticaret ve Tüketici Uyuşmazlıklarında Öncelikli Çözüm
Dava Şartı Arabuluculuk, 2018 yılı itibarıyla Türk Hukuku’nun bazı alanlarında mahkemeye başvurabilmek için yerine getirilmesi zorunlu kılınan bir ön koşuldur. Kanun koyucu, özellikle iş yükü yoğun olan ve uzlaşma potansiyeli yüksek davalarda, tarafları mahkeme öncesinde bir arabulucu huzurunda müzakereye davet ederek uyuşmazlıkların hızlı, düşük maliyetli ve kesin bir şekilde çözümlenmesini hedeflemiştir.
Dava şartına tabi bir konuda arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açılırsa, mahkeme davanın esasına girmeden, sırf bu şart eksikliği nedeniyle davayı reddedecektir. Bu durum, taraflar için hem zaman hem de masraf kaybı anlamına gelir.
Dava Şartı Arabuluculuk, günümüzde dört ana hukuki alanda zorunludur:
- İş Hukuku Uyuşmazlıkları (İşçilik Alacakları ve İşe İade Davaları)
- Ticaret Hukuku Uyuşmazlıkları (Ticari Alacak ve Tazminat Talepleri)
- Tüketici Hukuku Uyuşmazlıkları (Tüketici Mahkemesi Görev Alanına Giren Uyuşmazlıklar)
- Diğer Özel Kanunlardaki Zorunluluklar (Örneğin kira uyuşmazlıkları)
Zorunluluğun Anlamı: Gönüllülük ve Müzakere
Arabuluculuğun “Dava Şartı” olması, tarafların mutlaka anlaşmaya varması gerektiği anlamına gelmez. Zorunlu olan, arabuluculuk sürecine usulüne uygun başvurmak ve süreci denemektir. Tarafların görüşmelere katılması ve müzakere etmesi beklenir; ancak anlaşma sağlamak tamamen gönüllülüğe bağlıdır.
Dava Şartı Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?
- Başvuru: Uyuşmazlık konusuyla ilgili yetkili Arabuluculuk Bürosu’na başvurulur.
- Arabulucunun Atanması: Başvuruyu takiben arabulucu, Büro tarafından listeden rastgele seçilerek atanır.
- Davet ve Görüşme: Arabulucu, tarafları görüşmeye davet eder ve yasal süreler içinde (genellikle 3+1 hafta) müzakereleri yönetir.
- Sonuç: Süre sonunda iki sonuç ortaya çıkar:
-
- Anlaşma: Tarafların imzaladığı anlaşma metni, mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınarak kesin hüküm gücüne ulaşır.
- Anlaşmama: Arabulucu, anlaşmaya varılamadığına dair son tutanağı düzenler. Bu tutanak, dava açmak için zorunlu koşuldur.
Uzman Hukuki Temsil Neden Gereklidir?
Dava Şartı Arabuluculuk süreci, hızlı olmasına rağmen birçok kritik hata yapmaya açıktır:
- Hak Kaybı Riski: Taraflar, hukuki bilgileri olmadan masaya oturduklarında, alacaklarının (kıdem tazminatı, ticari faiz vb.) doğru hesaplanmasını sağlayamaz ve olması gerekenden düşük bir rakama anlaşabilirler.
- Gizlilik İhlali: Avukat rehberliği olmadan yapılan görüşmelerde, davanın aleyhine kullanılabilecek bilgilerin yanlışlıkla ifşa edilmesi riski vardır.
- Metin Eksikliği: Anlaşma metninin, ileride yeni ihtilaflara yol açmayacak kesinlikte ve icra edilebilir olması için hukuki kontrol şarttır.
Dava Şartı Arabuluculuk, mahkeme koridorlarında yıllar kaybetmek yerine, haftalar içinde kesin sonuç almanızı sağlayan en etkin yoldur.
Av. Arb. Zekeriya YILMAZ
